'We onderschatten de hersenen van jonge kinderen'

Publicatiedatum: 16-01-2018 10:00

Jonge kinderen beschikken over een indrukwekkend vermogen om een vreemde taal te leren. Maar gebrek aan vertrouwen in dat vermogen staat vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) op de basisschool vaak in de weg. Dat stelt wetenschapsjournalist Mark Mieras, al 15 jaar gespecialiseerd in hersenonderzoek en keynote speaker op het congres English for all op 23 maart.

Waarom kun je het best zo vroeg mogelijk een vreemde taal leren? 

“We weten uit hersenonderzoek dat het vermogen om een taal te verwerven voor je tiende jaar optimaal is. Tussen 11 en 15 jaar is het al minder. Het vermogen om een taal van binnenuit te leren, daalt daarna nog verder. Het is dus eigenlijk gek dat we pas op de middelbare school vreemde talen gaan leren.”

Wat staat in het basisonderwijs het leren van een vreemde taal in de weg?

“We zijn bang dat we kinderen overbelasten, maar ze kunnen veel meer aan dan we denken. In hun hersenen is veel meer capaciteit dan we ons realiseren. Wij denken al snel dat een taal leren heel ingewikkeld voor hen is. Maar daar heeft het kinderbrein nu juist het grootste plezier in. Gebrek aan vertrouwen in dit vermogen is de grootste valkuil in taalonderwijs aan kinderen.“

Wat zijn andere misvattingen op het gebied van taalonderwijs?

“Het uitgangspunt voor taalonderwijs is vaak verkeerd doordat wij kinderen een taal proberen te leren vanuit onze volwassen benadering. Een kind leert een taal impliciet. Gevoel voor grammatica ontstaat zonder dat het kind daarvoor de regels hoeft te kennen. Volwassenen hebben minder het vermogen om een taal impliciet te leren. Daarom wordt de toevlucht genomen tot grammaticaregels. Een kind leert prima in een minder gestructureerde situatie. Vooral als er vreugdevolle interactie is. Door onderdompeling pakt het de taal van binnenuit op.

Wat het niet makkelijk maakt: leerkrachten krijgen vaak niet het vertrouwen. Ze moeten steeds verdedigen wat ze doen. Er is een enorme angst om voor het plezier te kiezen terwijl het zo belangrijk is dat het leerproces vreugdevol is. Het mooie van taal is dat het zo duidelijk laat zien hoe kinderen spelenderwijs leren.“

Vroeg vreemdetalenonderwijs is dus juist goed voor kinderen?

“We maken het met vvto niet te ingewikkeld voor kinderen, zoals vaak wordt gedacht. Integendeel! De hersenen van leerlingen zijn nu vaak te weinig actief. Daar worden de leerlingen zo moe van. Bij fysieke inspanningen werkt dat heel anders. Als je je flink inspant, word je lichamelijk moe. Maar hersenen kunnen eindeloos denken en moeten juist uitgedaagd worden. Hoe meer hersenactiviteit, hoe fitter we ons gaan voelen."

Hoe kun je kinderen het best een vreemde taal leren?

“Niet didactisch uitgeplozen en niet aan de hand van grammatica. Daar zijn kinderhersenen juist niet goed in. Gebruik taal waarvoor het bedoeld is: samen communiceren. Interactie is cruciaal. Zo is het veel effectiever om boekjes te lezen met kinderen dan ze de taal via video of een geluidsbandje te leren. Onderzoek wijst ook uit dat kinderen sneller Engels leren als ze meer gebaren maken en bewegen. Taalverwerving koppelen aan plaatjes werkt ook goed. De belangrijkste uitkomst van veel onderzoeken is: maak van taal een feestje vol interactie.”

Wat is de rol van de docent daarbij?

“De docent moet het wonder van het jonge brein begrijpen om het leerpotentieel optimaal te benutten. Het is ook belangrijk dat de leerkracht zichzelf thuis voelt in de taal en er intuïtief mee om durft te gaan. Het is niet erg als er dingen misgaan in het taalgebruik. Belangrijker is dat je als leerkracht ontspannen bent en dat je plezier en interactie als uitgangspunt neemt. Als je dat doet, schep je de optimale omstandigheden waarin kinderen zich de taal eigen kunnen maken op hun manie.

Zo kan modern taalonderwijs voor het basisonderwijs een opstap zijn naar onderwijsvernieuwing. Want deze principes kun je toepassen in de volle breedte van je onderwijs.”

Conferentie English for all

Op 23 maart vindt de conferentie English for all: voorbereid de wereld in: de conferentie over internationalisering op de basisschool. Deze editie staat in het teken van Engels en wereldburgerschap voor alle leerlingen, van groep 1 t/m 8. Je kunt kiezen uit bijna 40 workshops. Keynote speaker Mark Mieras geeft ook praktische tips zoals: hoe verhoog je interactie in de klas? Hoe bouw je plezier in je lessen in en hoe gebruik je beweging en expressie. Meld je nu aan.

 

Laatste wijziging: 16-01-2018 09:58